Therīapadāna
Ekūposathikavagga
8. Khemātherīapadāna
“Padumuttaro nāma jino,
sabbadhammesu cakkhumā;
Ito satasahassamhi,
kappe uppajji nāyako.Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ,
jātā seṭṭhikule ahuṃ;
Nānāratanapajjote,
mahāsukhasamappitā.Upetvā taṃ mahāvīraṃ,
assosiṃ dhammadesanaṃ;
Tato jātappasādāhaṃ,
upemi saraṇaṃ jinaṃ.Mātaraṃ pitarañcāhaṃ,
āyācitvā vināyakaṃ;
Nimantayitvā sattāhaṃ,
bhojayiṃ sahasāvakaṃ.Atikkante ca sattāhe,
mahāpaññānamuttamaṃ;
Bhikkhuniṃ etadaggamhi,
ṭhapesi narasārathi.Taṃ sutvā muditā hutvā,
puno tassa mahesino;
Kāraṃ katvāna taṃ ṭhānaṃ,
paṇipacca paṇīdahiṃ.Tato mama jino āha,
‘sijjhataṃ paṇidhī tava;
Sasaṃghe me kataṃ kāraṃ,
appameyyaphalaṃ tayā.Satasahassito kappe,
okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena,
satthā loke bhavissati.Tassa dhammesu dāyādā,
orasā dhammanimmitā;
Etadaggamanuppattā,
khemā nāma bhavissati’.Tena kammena sukatena,
cetanāpaṇidhīhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ,
tāvatiṃsūpagā ahaṃ.Tato cutā yāmamagaṃ,
tatohaṃ tusitaṃ gatā;
Tato ca nimmānaratiṃ,
vasavattipuraṃ tato.Yattha yatthūpapajjāmi,
tassa kammassa vāhasā;
Tattha tattheva rājūnaṃ,
mahesittamakārayiṃ.Tato cutā manussatte,
rājūnaṃ cakkavattinaṃ;
Maṇḍalīnañca rājūnaṃ,
mahesittamakārayiṃ.Sampattiṃ anubhotvāna,
devesu manujesu ca;
Sabbattha sukhitā hutvā,
nekakappesu saṃsariṃ.Ekanavutito kappe,
vipassī lokanāyako;
Uppajji cārudassano,
sabbadhammavipassako.Tamahaṃ lokanāyakaṃ,
upetvā narasārathiṃ;
Dhammaṃ bhaṇitaṃ sutvāna,
pabbajiṃ anagāriyaṃ.Dasavassasahassāni,
tassa vīrassa sāsane;
Brahmacariyaṃ caritvāna,
yuttayogā bahussutā.Paccayākārakusalā,
catusaccavisāradā;
Nipuṇā cittakathikā,
satthusāsanakārikā.Tato cutāhaṃ tusitaṃ,
upapannā yasassinī;
Abhibhomi tahiṃ aññe,
brahmacārīphalenahaṃ.Yattha yatthūpapannāhaṃ,
mahābhogā mahaddhanā;
Medhāvinī rūpavatī,
vinītaparisāpi ca.Bhavāmi tena kammena,
yogena jinasāsane;
Sabbā sampattiyo mayhaṃ,
sulabhā manaso piyā.Yopi me bhavate bhattā,
yattha yattha gatāyapi;
Vimāneti na maṃ koci,
paṭipattibalena me.Imamhi bhaddake kappe,
brahmabandhu mahāyaso;
Nāmena koṇāgamano,
uppajji vadataṃ varo.Tadā hi bārāṇasiyaṃ,
susamiddhakulappajā;
Dhanañjānī sumedhā ca,
ahampi ca tayo janā.Saṃghārāmamadāsimha,
dānasahāyikā pure;
Saṃghassa ca vihārampi,
uddissa kārikā mayaṃ.Tato cutā mayaṃ sabbā,
tāvatiṃsūpagā ahuṃ;
Yasasā aggataṃ pattā,
manussesu tatheva ca.Imasmiṃyeva kappamhi,
brahmabandhu mahāyaso;
Kassapo nāma gottena,
uppajji vadataṃ varo.Upaṭṭhāko mahesissa,
tadā āsi narissaro;
Kāsirājā kikī nāma,
bārāṇasipuruttame.Tassāsiṃ jeṭṭhikā dhītā,
samaṇī iti vissutā;
Dhammaṃ sutvā jinaggassa,
pabbajjaṃ samarocayiṃ.Anujāni na no tāto,
agāreva tadā mayaṃ;
Vīsavassasahassāni,
vicarimha atanditā.Komāribrahmacariyaṃ,
rājakaññā sukhedhitā;
Buddhopaṭṭhānaniratā,
muditā satta dhītaro.Samaṇī samaṇaguttā ca,
bhikkhunī bhikkhudāyikā;
Dhammā ceva sudhammā ca,
sattamī saṃghadāyikā.Ahaṃ uppalavaṇṇā ca,
paṭācārā ca kuṇḍalā;
Kisāgotamī dhammadinnā,
visākhā hoti sattamī.Kadāci so narādicco,
dhammaṃ desesi abbhutaṃ;
Mahānidānasuttantaṃ,
sutvā taṃ pariyāpuṇiṃ.Tehi kammehi sukatehi,
cetanāpaṇidhīhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ,
tāvatiṃsamagacchahaṃ.Pacchime ca bhave dāni,
sākalāya puruttame;
Rañño maddassa dhītāmhi,
manāpā dayitā piyā.Saha me jātamattamhi,
khemaṃ tamhi pure ahu;
Tato khemāti nāmaṃ me,
guṇato upapajjatha.Yadāhaṃ yobbanaṃ pattā,
rūpalāvaññabhūsitā;
Tadā adāsi maṃ tāto,
bimbisārassa rājino.Tassāhaṃ suppiyā āsiṃ,
rūpake lāyane ratā;
Rūpānaṃ dosavādīti,
na upesiṃ mahādayaṃ.Bimbisāro tadā rājā,
mamānuggahabuddhiyā;
Vaṇṇayitvā veḷuvanaṃ,
gāyake gāpayī mamaṃ.Rammaṃ veḷuvanaṃ yena,
na diṭṭhaṃ sugatālayaṃ;
Na tena nandanaṃ diṭṭhaṃ,
iti maññāmase mayaṃ.Yena veḷuvanaṃ diṭṭhaṃ,
naranandananandanaṃ;
Sudiṭṭhaṃ nandanaṃ tena,
amarindasunandanaṃ.Vihāya nandanaṃ devā,
otaritvā mahītalaṃ;
Rammaṃ veḷuvanaṃ disvā,
na tappanti suvimhitā.Rājapuññena nibbattaṃ,
buddhapuññena bhūsitaṃ;
Ko vattā tassa nissesaṃ,
vanassa guṇasañcayaṃ.Taṃ sutvā vanasamiddhaṃ,
mama sotamanoharaṃ;
Daṭṭhukāmā tamuyyānaṃ,
rañño ārocayiṃ tadā.Mahatā parivārena,
tadā ca so mahīpati;
Maṃ pesesi tamuyyānaṃ,
dassanāya samussukaṃ.‘Gaccha passa mahābhoge,
vanaṃ nettarasāyanaṃ;
Yaṃ sadā bhāti siriyā,
sugatābhānurañjitaṃ’.‘Yadā ca piṇḍāya muni,
giribbajapuruttamaṃ;
Paviṭṭhohaṃ tadāyeva,
vanaṃ daṭṭhumupāgamiṃ’.Tadā taṃ phullavipinaṃ,
nānābhamarakūjitaṃ;
Kokilāgītasahitaṃ,
mayūragaṇanaccitaṃ.Appasaddamanākiṇṇaṃ,
nānācaṅkamabhūsitaṃ;
Kuṭimaṇḍapasaṃkiṇṇaṃ,
yogīvaravirājitaṃ.Vicarantī amaññissaṃ,
‘saphalaṃ nayanaṃ mama’;
Tatthāpi taruṇaṃ bhikkhuṃ,
yuttaṃ disvā vicintayiṃ.‘Īdise vipine ramme,
ṭhitoyaṃ navayobbane;
Vasantamiva kantena,
rūpena ca samanvito.Nisinno rukkhamūlamhi,
muṇḍo saṅghāṭipāruto;
Jhāyate vatayaṃ bhikkhu,
hitvā visayajaṃ ratiṃ.Nanu nāma gahaṭṭhena,
kāmaṃ bhutvā yathāsukhaṃ;
Pacchā jiṇṇena dhammoyaṃ,
caritabbo subhaddako’.‘Suññakan’ti viditvāna,
‘gandhagehaṃ jinālayaṃ’;
Upetvā jinamaddakkhaṃ,
udayantaṃva bhākaraṃ.Ekakaṃ sukhamāsīnaṃ,
bījamānaṃ varitthiyā;
Disvānevaṃ vicintesiṃ,
‘nāyaṃ lūkho narāsabho.Sā kaññā kanakābhāsā,
padumānanalocanā;
Bimboṭṭhī kundadasanā,
manonettarasāyanā.Hemadolābhasavanā,
kalikākārasutthanī;
Vedimajjhāva sussoṇī,
rambhoru cārubhūsanā.Rattaṃsakupasambyānā,
nīlamaṭṭhanivāsanā;
Atappaneyyarūpena,
hāsabhāvasamanvitā’.Disvā tamevaṃ cintesiṃ,
‘ahoyamabhirūpinī;
Na mayānena nettena,
diṭṭhapubbā kudācanaṃ’.Tato jarābhibhūtā sā,
vivaṇṇā vikatānanā;
Bhinnadantā setasirā,
salālā vadanāsuci.Saṃkhittakaṇṇā setakkhī,
lambāsubhapayodharā;
Valivitatasabbaṅgī,
sirāvitatadehinī.Nataṅgā daṇḍadutiyā,
upphāsulikatā kisā;
Pavedhamānā patitā,
nissasantī muhuṃ muhuṃ.Tato me āsi saṃvego,
abbhuto lomahaṃsano;
‘Dhiratthu rūpaṃ asuciṃ,
ramante yattha bālisā’.Tadā mahākāruṇiko,
disvā saṃviggamānasaṃ;
Udaggacitto sugato,
imā gāthā abhāsatha.‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ,
passa kheme samussayaṃ;
Uggharantaṃ paggharantaṃ,
bālānaṃ abhinanditaṃ.Asubhāya cittaṃ bhāvehi,
ekaggaṃ susamāhitaṃ;
Sati kāyagatā tyatthu,
nibbidā bahulā bhava.Yathā idaṃ tathā etaṃ,
yathā etaṃ tathā idaṃ;
Ajjhattañca bahiddhā ca,
kāye chandaṃ virājaya.Animittañca bhāvehi,
mānānusayamujjaha;
Tato mānābhisamayā,
upasantā carissasi.Ye rāgarattānupatanti sotaṃ,
Sayaṃ kataṃ makkaṭakova jālaṃ;
Etampi chetvāna paribbajanti,
Anapekkhino kāmasukhaṃ pahāya’.Tato kallitacittaṃ maṃ,
ñatvāna narasārathi;
Mahānidānaṃ desesi,
suttantaṃ vinayāya me.Sutvā suttantaseṭṭhaṃ taṃ,
pubbasaññamanussariṃ;
Tattha ṭhitāvahaṃ santī,
dhammacakkhuṃ visodhayiṃ.Nipatitvā mahesissa,
pādamūlamhi tāvade;
Accayaṃ desanatthāya,
idaṃ vacanamabraviṃ.‘Namo te sabbadassāvī,
namo te karuṇākara;
Namo te tiṇṇasaṃsāra,
namo te amataṃdada.Diṭṭhigahanapakkhandā,
kāmarāgavimohitā;
Tayā sammā upāyena,
vinītā vinaye ratā.Adassanena vibhogā,
tādisānaṃ mahesinaṃ;
Anubhonti mahādukkhaṃ,
sattā saṃsārasāgare.Yadāhaṃ lokasaraṇaṃ,
araṇaṃ araṇantaguṃ;
Nāddasāmi adūraṭṭhaṃ,
desayāmi tamaccayaṃ.Mahāhitaṃ varadadaṃ,
ahitoti visaṅkitā;
Nopesiṃ rūpaniratā,
desayāmi tamaccayaṃ’.Tadā madhuranigghoso,
mahākāruṇiko jino;
Avoca tiṭṭha khemeti,
siñcanto amatena maṃ.Tadā paṇamya sirasā,
katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
Gantvā disvā narapatiṃ,
idaṃ vacanamabraviṃ.‘Aho sammā upāyo te,
cintitoyamarindama;
Vanadassanakāmāya,
diṭṭho nibbānato muni.Yadi te ruccate rāja,
sāsane tassa tādino;
Pabbajissāmi rūpehaṃ,
nibbinnā munivāṇinā’.
Añjaliṃ paggahetvāna,
tadāha sa mahīpati;
‘Anujānāmi te bhadde,
pabbajjā tava sijjhatu’.Pabbajitvā tadā cāhaṃ,
addhamāse upaṭṭhite;
Dīpodayañca bhedañca,
disvā saṃviggamānasā.Nibbinnā sabbasaṅkhāre,
paccayākārakovidā;
Caturoghe atikkamma,
arahattamapāpuṇiṃ.Iddhīsu ca vasī āsiṃ,
dibbāya sotadhātuyā;
Cetopariyañāṇassa,
vasī cāpi bhavāmahaṃ.Pubbenivāsaṃ jānāmi,
dibbacakkhu visodhitaṃ;
Sabbāsavā parikkhīṇā,
natthi dāni punabbhavo.Atthadhammaniruttīsu,
paṭibhāne tatheva ca;
Parisuddhaṃ mama ñāṇaṃ,
uppannaṃ buddhasāsane.Kusalāhaṃ visuddhīsu,
kathāvatthuvisāradā;
Abhidhammanayaññū ca,
vasippattāmhi sāsane.Tato toraṇavatthusmiṃ,
raññā kosalasāminā;
Pucchitā nipuṇe pañhe,
byākarontī yathātathaṃ.Tadā sa rājā sugataṃ,
upasaṅkamma pucchatha;
Tatheva buddho byākāsi,
yathā te byākatā mayā.Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho,
etadagge ṭhapesi maṃ;
Mahāpaññānamaggāti,
bhikkhunīnaṃ naruttamo.Kilesā jhāpitā mayhaṃ,
… pe …
viharāmi anāsavā.