Therīapadāna

Ekū­posa­thika­vagga

8. Khemā­therī­apadāna

“Padumuttaro nāma jino,
sabbadhammesu cakkhumā;
Ito satasahassamhi,
kappe uppajji nāyako.

Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ,
jātā seṭṭhikule ahuṃ;
Nānā­ratana­paj­jote,
mahā­su­kha­samap­pitā.

Upetvā taṃ mahāvīraṃ,
assosiṃ dhammadesanaṃ;
Tato jātappasādāhaṃ,
upemi saraṇaṃ jinaṃ.

Mātaraṃ pitarañcāhaṃ,
āyācitvā vināyakaṃ;
Nimantayitvā sattāhaṃ,
bhojayiṃ sahasāvakaṃ.

Atikkante ca sattāhe,
mahā­paññā­namutta­maṃ;
Bhikkhuniṃ etadaggamhi,
ṭhapesi narasārathi.

Taṃ sutvā muditā hutvā,
puno tassa mahesino;
Kāraṃ katvāna taṃ ṭhānaṃ,
paṇipacca paṇīdahiṃ.

Tato mama jino āha,
‘sijjhataṃ paṇidhī tava;
Sasaṃghe me kataṃ kāraṃ,
appa­meyya­phalaṃ tayā.

Satasahassito kappe,
okkā­kakula­sam­bhavo;
Gotamo nāma gottena,
satthā loke bhavissati.

Tassa dhammesu dāyādā,
orasā dhammanimmitā;
Eta­dagga­manup­pattā,
khemā nāma bhavissati’.

Tena kammena sukatena,
cetanā­paṇi­dhīhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ,
tāvatiṃsūpagā ahaṃ.

Tato cutā yāmamagaṃ,
tatohaṃ tusitaṃ gatā;
Tato ca nimmānaratiṃ,
vasavattipuraṃ tato.

Yattha ­yatthū­pa­pajjāmi,
tassa kammassa vāhasā;
Tattha tattheva rājūnaṃ,
mahesit­ta­makāra­yiṃ.

Tato cutā manussatte,
rājūnaṃ cakkavattinaṃ;
Maṇḍalīnañca rājūnaṃ,
mahesit­ta­makāra­yiṃ.

Sampattiṃ anubhotvāna,
devesu manujesu ca;
Sabbattha sukhitā hutvā,
nekakappesu saṃsariṃ.

Ekanavutito kappe,
vipassī lokanāyako;
Uppajji cārudassano,
sab­ba­dham­ma­vi­passako.

Tamahaṃ lokanāyakaṃ,
upetvā narasārathiṃ;
Dhammaṃ bhaṇitaṃ sutvāna,
pabbajiṃ anagāriyaṃ.

­Dasavas­sa­sahas­sāni,
tassa vīrassa sāsane;
Brahmacariyaṃ caritvāna,
yuttayogā bahussutā.

Pac­ca­yā­kāra­kusalā,
catu­sacca­vi­sāradā;
Nipuṇā cittakathikā,
satthu­sāsana­kārikā.

Tato cutāhaṃ tusitaṃ,
upapannā yasassinī;
Abhibhomi tahiṃ aññe,
brahma­cārī­pha­lena­haṃ.

Yattha yat­thū­papan­nā­haṃ,
mahābhogā mahaddhanā;
Medhāvinī rūpavatī,
vinītaparisāpi ca.

Bhavāmi tena kammena,
yogena jinasāsane;
Sabbā sampattiyo mayhaṃ,
sulabhā manaso piyā.

Yopi me bhavate bhattā,
yattha yattha gatāyapi;
Vimāneti na maṃ koci,
paṭi­patti­balena me.

Imamhi bhaddake kappe,
brahmabandhu mahāyaso;
Nāmena koṇāgamano,
uppajji vadataṃ varo.

Tadā hi bārāṇasiyaṃ,
susamid­dha­kulap­pajā;
Dhanañjānī sumedhā ca,
ahampi ca tayo janā.

Saṃ­ghā­rāmama­dāsimha,
dānasahāyikā pure;
Saṃghassa ca vihārampi,
uddissa kārikā mayaṃ.

Tato cutā mayaṃ sabbā,
tāvatiṃsūpagā ahuṃ;
Yasasā aggataṃ pattā,
manussesu tatheva ca.

Imasmiṃyeva kappamhi,
brahmabandhu mahāyaso;
Kassapo nāma gottena,
uppajji vadataṃ varo.

Upaṭṭhāko mahesissa,
tadā āsi narissaro;
Kāsirājā kikī nāma,
­bārāṇa­si­pu­ruttame.

Tassāsiṃ jeṭṭhikā dhītā,
samaṇī iti vissutā;
Dhammaṃ sutvā jinaggassa,
pabbajjaṃ samarocayiṃ.

Anujāni na no tāto,
agāreva tadā mayaṃ;
Vīsa­vassa­sahas­sāni,
vicarimha atanditā.

Komārib­rahma­cari­yaṃ,
rājakaññā sukhedhitā;
Buddho­paṭṭhā­na­niratā,
muditā satta dhītaro.

Samaṇī samaṇaguttā ca,
bhikkhunī bhikkhudāyikā;
Dhammā ceva sudhammā ca,
sattamī saṃghadāyikā.

Ahaṃ uppalavaṇṇā ca,
paṭācārā ca kuṇḍalā;
Kisāgotamī dhammadinnā,
visākhā hoti sattamī.

Kadāci so narādicco,
dhammaṃ desesi abbhutaṃ;
­Mahāni­dāna­suttan­taṃ,
sutvā taṃ pariyāpuṇiṃ.

Tehi kammehi sukatehi,
cetanā­paṇi­dhīhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ,
tāvatiṃ­sa­ma­gaccha­haṃ.

Pacchime ca bhave dāni,
sākalāya puruttame;
Rañño maddassa dhītāmhi,
manāpā dayitā piyā.

Saha me jātamattamhi,
khemaṃ tamhi pure ahu;
Tato khemāti nāmaṃ me,
guṇato upapajjatha.

Yadāhaṃ yobbanaṃ pattā,
rūpa­lāvañña­bhū­sitā;
Tadā adāsi maṃ tāto,
bimbisārassa rājino.

Tassāhaṃ suppiyā āsiṃ,
rūpake lāyane ratā;
Rūpānaṃ dosavādīti,
na upesiṃ mahādayaṃ.

Bimbisāro tadā rājā,
mamā­nugga­ha­buddhiyā;
Vaṇṇayitvā veḷuvanaṃ,
gāyake gāpayī mamaṃ.

Rammaṃ veḷuvanaṃ yena,
na diṭṭhaṃ sugatālayaṃ;
Na tena nandanaṃ diṭṭhaṃ,
iti maññāmase mayaṃ.

Yena veḷuvanaṃ diṭṭhaṃ,
nara­nanda­na­nanda­naṃ;
Sudiṭṭhaṃ nandanaṃ tena,
amarin­dasu­nanda­naṃ.

Vihāya nandanaṃ devā,
otaritvā mahītalaṃ;
Rammaṃ veḷuvanaṃ disvā,
na tappanti suvimhitā.

Rājapuññena nibbattaṃ,
buddhapuññena bhūsitaṃ;
Ko vattā tassa nissesaṃ,
vanassa guṇasañcayaṃ.

Taṃ sutvā vanasamiddhaṃ,
mama sotamanoharaṃ;
Daṭṭhukāmā tamuyyānaṃ,
rañño ārocayiṃ tadā.

Mahatā parivārena,
tadā ca so mahīpati;
Maṃ pesesi tamuyyānaṃ,
dassanāya samussukaṃ.

‘Gaccha passa mahābhoge,
vanaṃ nettarasāyanaṃ;
Yaṃ sadā bhāti siriyā,
sugatā­bhā­nurañ­ji­taṃ’.

‘Yadā ca piṇḍāya muni,
girib­baja­pu­ruttamaṃ;
Paviṭṭhohaṃ tadāyeva,
vanaṃ ­daṭṭhu­mupāga­miṃ’.

Tadā taṃ phullavipinaṃ,
nānā­bhama­ra­kūjitaṃ;
Kokilā­gīta­sahitaṃ,
mayūra­gaṇanac­citaṃ.

Appa­sadda­ma­nākiṇṇaṃ,
nānā­caṅka­ma­bhū­sitaṃ;
Kuṭi­maṇḍa­pa­saṃ­kiṇṇaṃ,
yogī­vara­virāji­taṃ.

Vicarantī amaññissaṃ,
‘saphalaṃ nayanaṃ mama’;
Tatthāpi taruṇaṃ bhikkhuṃ,
yuttaṃ disvā vicintayiṃ.

‘Īdise vipine ramme,
ṭhitoyaṃ navayobbane;
Vasantamiva kantena,
rūpena ca samanvito.

Nisinno rukkhamūlamhi,
muṇḍo saṅghāṭipāruto;
Jhāyate vatayaṃ bhikkhu,
hitvā visayajaṃ ratiṃ.

Nanu nāma gahaṭṭhena,
kāmaṃ bhutvā yathāsukhaṃ;
Pacchā jiṇṇena dhammoyaṃ,
caritabbo subhaddako’.

‘Suññakan’ti viditvāna,
‘gandhagehaṃ jinālayaṃ’;
Upetvā jinamaddakkhaṃ,
udayantaṃva bhākaraṃ.

Ekakaṃ sukhamāsīnaṃ,
bījamānaṃ varitthiyā;
Disvānevaṃ vicintesiṃ,
‘nāyaṃ lūkho narāsabho.

Sā kaññā kanakābhāsā,
padu­mānana­locanā;
Bimboṭṭhī kundadasanā,
mano­netta­ra­sāyanā.

Hema­do­lābhasa­vanā,
kalikā­kāra­sut­thanī;
Vedimajjhāva sussoṇī,
rambhoru cārubhūsanā.

Rattaṃ­sa­kupa­sam­byānā,
nīlamaṭ­ṭha­nivāsanā;
Atappa­neyya­rūpena,
hāsabhā­va­saman­vitā’.

Disvā tamevaṃ cintesiṃ,
‘ahoya­mabhirū­pinī;
Na mayānena nettena,
diṭṭhapubbā kudācanaṃ’.

Tato jarābhibhūtā sā,
vivaṇṇā vikatānanā;
Bhinnadantā setasirā,
salālā vadanāsuci.

Saṃkhittakaṇṇā setakkhī,
lam­bāsubha­pa­yodharā;
Vali­vitata­sabbaṅgī,
sirāvita­ta­dehinī.

Nataṅgā daṇḍadutiyā,
upphāsulikatā kisā;
Pavedhamānā patitā,
nissasantī muhuṃ muhuṃ.

Tato me āsi saṃvego,
abbhuto lomahaṃsano;
‘Dhiratthu rūpaṃ asuciṃ,
ramante yattha bālisā’.

Tadā mahākāruṇiko,
disvā saṃ­vigga­mānasaṃ;
Udaggacitto sugato,
imā gāthā abhāsatha.

‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ,
passa kheme samussayaṃ;
Uggharantaṃ paggharantaṃ,
bālānaṃ abhinanditaṃ.

Asubhāya cittaṃ bhāvehi,
ekaggaṃ susamāhitaṃ;
Sati kāyagatā tyatthu,
nibbidā bahulā bhava.

Yathā idaṃ tathā etaṃ,
yathā etaṃ tathā idaṃ;
Ajjhattañca bahiddhā ca,
kāye chandaṃ virājaya.

Animittañca bhāvehi,
mānā­nusa­ya­muj­jaha;
Tato mānābhisamayā,
upasantā carissasi.

Ye ­rāgarat­tā­nu­patanti sotaṃ,
Sayaṃ kataṃ makkaṭakova jālaṃ;
Etampi chetvāna paribbajanti,
Anapekkhino kāmasukhaṃ pahāya’.

Tato kallitacittaṃ maṃ,
ñatvāna narasārathi;
Mahānidānaṃ desesi,
suttantaṃ vinayāya me.

Sutvā suttan­ta­seṭṭhaṃ taṃ,
pubba­sañ­ña­manus­sa­riṃ;
Tattha ṭhitāvahaṃ santī,
dhammacakkhuṃ visodhayiṃ.

Nipatitvā mahesissa,
pādamūlamhi tāvade;
Accayaṃ desanatthāya,
idaṃ vacanamabraviṃ.

‘Namo te sabbadassāvī,
namo te karuṇākara;
Namo te tiṇṇasaṃsāra,
namo te amataṃdada.

Diṭṭhi­gahana­pak­khandā,
­kāmarā­ga­vimo­hitā;
Tayā sammā upāyena,
vinītā vinaye ratā.

Adassanena vibhogā,
tādisānaṃ mahesinaṃ;
Anubhonti mahādukkhaṃ,
sattā saṃsārasāgare.

Yadāhaṃ lokasaraṇaṃ,
araṇaṃ araṇantaguṃ;
Nāddasāmi adūraṭṭhaṃ,
desayāmi tamaccayaṃ.

Mahāhitaṃ varadadaṃ,
ahitoti visaṅkitā;
Nopesiṃ rūpaniratā,
desayāmi tamaccayaṃ’.

Tadā madhu­ra­nigghoso,
mahākāruṇiko jino;
Avoca tiṭṭha khemeti,
siñcanto amatena maṃ.

Tadā paṇamya sirasā,
katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
Gantvā disvā narapatiṃ,
idaṃ vacanamabraviṃ.

‘Aho sammā upāyo te,
cinti­to­yama­rindama;
Vana­dassa­na­kāmāya,
diṭṭho nibbānato muni.

Yadi te ruccate rāja,
sāsane tassa tādino;
Pabbajissāmi rūpehaṃ,
nibbinnā munivāṇinā’.

Dutiyaṃ bhāṇavāraṃ.

Añjaliṃ paggahetvāna,
tadāha sa mahīpati;
‘Anujānāmi te bhadde,
pabbajjā tava sijjhatu’.

Pabbajitvā tadā cāhaṃ,
addhamāse upaṭṭhite;
Dīpodayañca bhedañca,
disvā saṃviggamānasā.

Nibbinnā sabbasaṅkhāre,
pac­ca­yā­kāra­kovidā;
Caturoghe atikkamma,
arahat­ta­ma­pāpuṇiṃ.

Iddhīsu ca vasī āsiṃ,
dibbāya sotadhātuyā;
Ceto­pariya­ñāṇassa,
vasī cāpi bhavāmahaṃ.

Pubbenivāsaṃ jānāmi,
dibbacakkhu visodhitaṃ;
Sabbāsavā parikkhīṇā,
natthi dāni punabbhavo.

Attha­dhamma­ni­rut­tīsu,
paṭibhāne tatheva ca;
Parisuddhaṃ mama ñāṇaṃ,
uppannaṃ buddhasāsane.

Kusalāhaṃ visuddhīsu,
kathāvat­thu­vi­sāradā;
Abhi­dham­ma­nayaññū ca,
vasippattāmhi sāsane.

Tato toraṇa­vatthus­miṃ,
raññā kosalasāminā;
Pucchitā nipuṇe pañhe,
byākarontī yathātathaṃ.

Tadā sa rājā sugataṃ,
upasaṅkamma pucchatha;
Tatheva buddho byākāsi,
yathā te byākatā mayā.

Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho,
etadagge ṭhapesi maṃ;
Mahā­paññā­na­maggāti,
bhikkhunīnaṃ naruttamo.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ,
… pe …
viharāmi anāsavā.

Svāgataṃ vata me āsi,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Paṭisambhidā catasso,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ”.

Itthaṃ sudaṃ khemā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.

Khemā­theri­yāpadā­naṃ aṭṭhamaṃ.