Therīapadāna

Ekū­posa­thika­vagga

9. Uppa­lavaṇṇā­therī­apadāna

“Bhikkhunī uppalavaṇṇā,
iddhiyā pāramiṃ gatā;
Vanditvā satthuno pāde,
idaṃ vacanamabravi.

‘Nitthiṇṇā jātisaṃsāraṃ,
pattāhaṃ acalaṃ padaṃ;
Sabbadukkhaṃ mayā khīṇaṃ,
ārocemi mahāmuni.

Yāvatā parisā atthi,
pasannā jinasāsane;
Yassā ca meparādhotthi,
khamantu jinasammukhā.

Saṃsāre saṃsarantiyā,
khalitaṃ me sace bhave;
Ārocemi mahāvīra,
aparādhaṃ khamassu taṃ’.

‘Iddhiñcāpi nidassehi,
mama sāsanakārike;
Catasso parisā ajja,
kaṅkhaṃ chindāhi yāvatā’.

‘Dhītā tuyhaṃ mahāvīra,
paññavanta jutindhara;
Bahuñca dukkaraṃ kammaṃ,
kataṃ me atidukkaraṃ.

Uppalasseva me vaṇṇo,
nāme­nuppala­nāmikā;
Sāvikā te mahāvīra,
pāde vandāmi cakkhuma.

Rāhulo ca ahañceva,
nekajātisate bahū;
Ekasmiṃ sambhave jātā,
samāna­chan­damānasā.

Nibbatti ekato hoti,
jātiyāpi ca ekato;
Pacchime bhave sampatte,
ubhopi nānāsambhavā.

Putto ca rāhulo nāma,
dhītā uppalasavhayā;
Passa vīra mamaṃ iddhiṃ,
balaṃ dassemi satthuno’.

Mahāsamudde caturo,
pakkhipi hatthapātiyaṃ;
Telaṃ hattha­gatañ­ceva,
khiḍḍo komārako yathā.

Ubbattayitvā pathaviṃ,
pakkhipi hatthapātiyaṃ;
Cittaṃ muñjaṃ yathā nāma,
luñci komārako yuvā.

Cakkavāḷasamaṃ pāṇiṃ,
chādayitvāna matthake;
Vassāpetvāna phusitaṃ,
nānāvaṇṇaṃ punappunaṃ.

Bhūmiṃ udukkhalaṃ katvā,
dhaññaṃ katvāna sakkharaṃ;
Sineruṃ musalaṃ katvā,
maddi komārikā yathā.

‘Dhītāhaṃ buddha­seṭṭhassa,
nāme­nuppala­sav­hayā;
Abhiññāsu vasībhūtā,
tava sāsanakārikā.

Nānāvikubbanaṃ katvā,
dassetvā lokanāyakaṃ;
Nāmagottañca sāvetvā,
pāde vandāmi cakkhuma.

Iddhīsu ca vasī homi,
dibbāya sotadhātuyā;
Ceto­pariya­ñāṇassa,
vasī homi mahāmune.

Pubbenivāsaṃ jānāmi,
dibbacakkhu visodhitaṃ;
Sabbāsavā parikkhīṇā,
natthi dāni punabbhavo.

Attha­dhamma­ni­rut­tīsu,
Paṭibhāne tatheva ca;
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ,
Sabhāvena mahesino.

Purimānaṃ jinaggānaṃ,
saṅgamaṃ te nidassitaṃ;
Adhikāraṃ bahuṃ mayhaṃ,
tuyhatthāya mahāmuni.

Yaṃ mayā pūritaṃ kammaṃ,
Kusalaṃ sara me muni;
Tavatthāya mahāvīra,
Puññaṃ upacitaṃ mayā.

Abhabbaṭṭhāne vajjetvā,
vārayantī anācaraṃ;
Tavatthāya mahāvīra,
cattaṃ me jīvituttamaṃ.

Dasa­koṭi­sahas­sāni,
adāsiṃ mama jīvitaṃ;
Pariccattā ca me homi,
tavatthāya mahāmuni’.

Tadātivimhitā sabbā,
sirasāva katañjalī;
‘Avocayye kathaṃ āsi,
atu­liddhi­pa­rakkamā’.

Satasahassito kappe,
nāgakaññā ahaṃ tadā;
Vimalā nāma nāmena,
kaññānaṃ sādhusammatā.

Mahorago mahānāgo,
pasanno jinasāsane;
Padumuttaraṃ mahātejaṃ,
nimantesi sasāvakaṃ.

Ratanamayaṃ maṇḍapaṃ,
pallaṅkaṃ ratanāmayaṃ;
Ratanaṃ vālukākiṇṇaṃ,
upabhogaṃ ratanāmayaṃ.

Maggañca paṭiyādesi,
rata­naddha­ja­bhū­sitaṃ;
Paccuggantvāna sambuddhaṃ,
vajjanto tūriyehi so.

Parisāhi ca catūhi,
parivuto lokanāyako;
Mahoragassa bhavane,
nisīdi paramāsane.

Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ,
bhojanañca mahārahaṃ;
Varaṃ varañca pādāsi,
nāgarājā mahāyasaṃ.

Bhuñjitvāna sambuddho,
pattaṃ dhovitvā yoniso;
Anumo­danīyaṃ­kāsi,
nāgakaññā mahiddhikā.

Sabbaññuṃ phullitaṃ disvā,
nāgakaññā mahāyasaṃ;
Pasannaṃ satthuno cittaṃ,
sunibandhañca mānasaṃ.

Mamañca cittamaññāya,
jala­juttama­nāmako;
Tasmiṃ khaṇe mahāvīro,
bhikkhuniṃ dassayiddhiyā.

Iddhī anekā dassesi,
bhikkhunī sā visāradā;
Pamoditā vedajātā,
satthāraṃ idamabravi.

‘Addasāhaṃ imaṃ iddhiṃ,
sumanaṃ itarāyapi;
Kathaṃ ahosi sā vīra,
iddhiyā suvisāradā’.

‘Orasā mukhato jātā,
dhītā mama mahiddhikā;
Mamānu­sāsa­ni­karā,
iddhiyā suvisāradā’.

Buddhassa vacanaṃ sutvā,
evaṃ patthesahaṃ tadā;
‘Ahampi tādisā homi,
iddhiyā suvisāradā.

Pamoditāhaṃ sumanā,
patthe uttamamānasā;
Anāgatamhi addhāne,
īdisā homi nāyaka’.

Maṇimayamhi pallaṅke,
maṇḍapamhi pabhassare;
Annapānena tappetvā,
sasaṃghaṃ lokanāyakaṃ.

Nāgānaṃ pavaraṃ pupphaṃ,
aruṇaṃ nāma uppalaṃ;
‘Vaṇṇaṃ me īdisaṃ hotu’,
pūjesiṃ lokanāyakaṃ.

Tena kammena sukatena,
cetanā­paṇi­dhīhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ,
tāvatiṃ­sa­ma­gaccha­haṃ.

Tato cutāhaṃ manuje,
upapannā sayambhuno;
Uppalehi paṭicchannaṃ,
piṇḍa­pāta­madāsa­haṃ.

Ekanavutito kappe,
vipassī nāma nāyako;
Uppajji cārudassano,
sabbadhammesu cakkhumā.

Seṭṭhidhītā tadā hutvā,
­bārāṇa­si­pu­ruttame;
Nimantetvāna sambuddhaṃ,
sasaṃghaṃ lokanāyakaṃ.

Mahādānaṃ daditvāna,
uppalehi vināyakaṃ;
Pūjayitvā cetasāva,
vaṇṇasobhaṃ apatthayiṃ.

Imamhi bhaddake kappe,
brahmabandhu mahāyaso;
Kassapo nāma gottena,
uppajji vadataṃ varo.

Upaṭṭhāko mahesissa,
tadā āsi narissaro;
Kāsirājā kikī nāma,
­bārāṇa­si­pu­ruttame.

Tassāsiṃ dutiyā dhītā,
samaṇa­guttasav­hayā;
Dhammaṃ sutvā jinaggassa,
pabbajjaṃ samarocayiṃ.

Anujāni na no tāto,
agāreva tadā mayaṃ;
Vīsa­vassa­sahas­sāni,
vicarimha atanditā.

Komārib­rahma­cari­yaṃ,
rājakaññā sukhedhitā;
Buddho­paṭṭhā­na­niratā,
muditā sattadhītaro.

Samaṇī samaṇaguttā ca,
bhikkhunī bhikkhudāyikā;
Dhammā ceva sudhammā ca,
sattamī saṃghadāyikā.

Ahaṃ khemā ca sappaññā,
paṭācārā ca kuṇḍalā;
Kisāgotamī dhammadinnā,
visākhā hoti sattamī.

Tehi kammehi sukatehi,
cetanā­paṇi­dhīhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ,
tāvatiṃ­sa­ma­gaccha­haṃ.

Tato cutā manussesu,
upapannā mahākule;
Pītaṃ maṭṭhaṃ varaṃ dussaṃ,
adaṃ arahato ahaṃ.

Tato cutāriṭṭhapure,
jātā vippakule ahaṃ;
Dhītā tiriṭi­vacchassa,
ummādantī manoharā.

Tato cutā janapade,
kule aññatare ahaṃ;
Pasūtā nātiphītamhi,
sāliṃ gopemahaṃ tadā.

Disvā pac­ce­ka­sambud­dhaṃ,
pañca­lājā­satāni­haṃ;
Datvā padu­macchan­nāni,
pañca puttasatānihaṃ.

Patthayiṃ tepi patthesuṃ,
madhuṃ datvā sayambhuno;
Tato cutā araññehaṃ,
ajāyiṃ padumodare.

Kāsirañño mahesīhaṃ,
hutvā sakkatapūjitā;
Ajaniṃ rājaputtānaṃ,
anūnaṃ satapañcakaṃ.

Yadā te yobbanappattā,
kīḷantā jalakīḷitaṃ;
Disvā opattapadumaṃ,
āsuṃ paccekanāyakā.

Sāhaṃ tehi vinābhūtā,
sutavīrehi sokinī;
Cutā isigilipasse,
gāmakamhi ajāyihaṃ.

Yadā buddhā sutamatī,
sutānaṃ bhattunopi ca;
Yāguṃ ādāya gacchantī,
aṭṭha paccekanāyake.

Bhikkhāya gāmaṃ gacchante,
disvā putte anussariṃ;
Khīradhārā viniggacchi,
tadā me puttapemasā.

Tato tesaṃ adaṃ yāguṃ,
pasannā sehi pāṇibhi;
Tato cutāhaṃ tidasaṃ,
nandanaṃ upapajjahaṃ.

Anubhotvā sukhaṃ dukkhaṃ,
saṃsaritvā bhavābhave;
Tavatthāya mahāvīra,
pariccattañca jīvitaṃ.

Evaṃ bahuvidhaṃ dukkhaṃ,
sampattī ca bahubbidhā;
Pacchime bhave sampatte,
jātā sāvatthiyaṃ pure.

Mahā­dhana­seṭṭhi­kule,
sukhite sajjite tathā;
Nānā­ratana­paj­jote,
sabba­kāma­samid­dhine.

Sakkatā pūjitā ceva,
mānitāpacitā tathā;
Rūpa­sobhag­ga­sam­pannā,
kulesu atisakkatā.

Atīva patthitā cāsiṃ,
­rūpa­bho­ga­sirīhi ca;
Patthitā seṭṭhiputtehi,
anekehi satehipi.

Agāraṃ pajahitvāna,
pabbajiṃ anagāriyaṃ;
Aḍḍhamāse asampatte,
catu­sacca­ma­pāpuṇiṃ.

Iddhiyā abhinimmitvā,
caturassaṃ rathaṃ ahaṃ;
Buddhassa pāde vandissaṃ,
lokanāthassa tādino.

‘Supupphitaggaṃ upagamma pādapaṃ,
Ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle;
Na cāpi te dutiyo atthi koci,
Bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakānaṃ’.

Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ,
Samāgatā edisakā bhaveyyuṃ;
Lomaṃ na iñje na sampavedhe,
Kiṃ me tuvaṃ māra karissaseko.

Esā antaradhāyāmi,
kucchiṃ vā pavisāmi te;
Bhamu­kanta­rikā­yampi,
tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi.

Cittasmiṃ vasībhūtāmhi,
iddhipādā subhāvitā;
Sab­ba­bandha­na­muttāmhi,
na taṃ bhāyāmi āvuso.

Sattisūlūpamā kāmā,
khandhāsaṃ adhikuṭṭanā;
Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi,
aratī dāni sā mama.

Sabbattha vihatā nandī,
tamokhandho padālito;
Evaṃ jānāhi pāpima,
nihato tvamasi antaka’.

Jino tamhi guṇe tuṭṭho,
etadagge ṭhapesi maṃ;
Aggā iddhimatīnanti,
parisāsu vināyako.

Pariciṇṇo mayā satthā,
kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
Ohito garuko bhāro,
bhava­netti­samūhatā.

Yassatthāya pabbajitā,
agāras­mā­nagā­riyaṃ;
So me attho anuppatto,
sabba­saṃ­yoja­nak­khayo.

Cīvaraṃ piṇḍapātañca,
paccayaṃ sayanāsanaṃ;
Khaṇena upanāmenti,
sahassāni samantato.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ,
… pe …
viharāmi anāsavā.

Svāgataṃ vata me āsi,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Paṭisambhidā catasso,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ”.

Itthaṃ sudaṃ uppalavaṇṇā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.

Uppa­lavaṇṇā­theri­yāpadā­naṃ navamaṃ.